Döwmek, döwmek we ştamplamak üçin umumy adydyr. Ol döwmek maşynynyň ýa-da galypyň çekiçini, örsü we deşijisini ulanyp, boşluga basyş edýän we zerur görnüşdäki we ölçegdäki bölekleri almak üçin plastik deformasiýa döredýän bir görnüş işläp bejeriş usulydyr.
Dökümçilik näme
Döwmek prosesinde tutuş boşluk uly plastik deformasiýa we deňeşdirme boýunça köp mukdarda plastik akymyna sezewar bolýar. Ştamplamak prosesinde boşluk esasan her bir bölegiň meýdanynyň giňişlikdäki ornuny üýtgetmek arkaly emele gelýär we onuň içinde uly aralykda plastik akymy bolmaýar. Döwmek esasan metal böleklerini gaýtadan işlemek üçin ulanylýar. Şeýle hem, inženerçilik plastmassalary, rezin, keramiki boşluklar, kerpiçler we kompozit materiallary emele getirmek ýaly käbir metal däl zatlary gaýtadan işlemek üçin ulanylyp bilner.
Dökümçilik we metallurgiýa senagatynda prokatlamak, çekmek we ş.m. hemmesi plastik ýa-da basyş bilen gaýtadan işlemekdir. Şeýle-de bolsa, dökümçilik esasan metal böleklerini öndürmek üçin ulanylýar, prokatlamak we çekmek bolsa esasan plitalar, zolaklar, turbalar, profiller we simler ýaly umumy maksatly metal materiallaryny öndürmek üçin ulanylýar.
Dökümçiligiň klassifikasiýa
Döwmek, esasan, formalaşdyrma usulyna we deformasiýa temperaturasyna görä klassifikasiýa edilýär. Formalaşdyrma usulyna görä, döwmek iki kategoriýa bölünip bilner: döwmek we ştamplamak. Deformasiýa temperaturasyna görä, döwmek gyzgyn döwmek, sowuk döwmek, gyzgyn döwmek we izotermik döwmek ýaly görnüşlere bölünip bilner.
1. Gyzgyn dömä
Gyzgyn döwmek metalyň gaýtadan kristallaşma temperaturasyndan ýokary derejede ýerine ýetirilýän döwmekdir. Temperaturany ýokarlandyrmak metalyň plastikligini ýokarlandyryp biler, bu bolsa iş böleginiň içki hilini gowulandyrmak we onuň çatlamagynyň ähtimallygyny azaltmak üçin peýdalydyr. Ýokary temperatura şeýle hem metalyň deformasiýa garşylygyny azaldyp we zerur bolan ýüküň tonnasyny azaldyp biler.demirçilik enjamlaryŞeýle-de bolsa, köp sanly gyzgyn dömä prosesleri bar, iş böleginiň takyklygy pes we ýüzi tekiz däl. Şeýle hem, dömäler oksidlenmäge, dekarburizasiýa we ýanmaga sezewar bolýar. Iş bölegi uly we galyň bolanda, material ýokary berklige we pes plastiklige eýedir (meselem, has galyň plitalaryň rulon bükülmegi, ýokary uglerodly polat sterženleriň çekilmegi we ş.m.) we gyzgyn dömä ulanylýar.
Adatça gyzgyn dömä temperaturalary: uglerodly polat 800 ~ 1250℃; legirlenen gurluşly polat 850 ~ 1150℃; ýokary tizlikli polat 900 ~ 1100℃; köplenç ulanylýan alýumin legasy 380 ~ 500℃; legasy 850 ~ 1000℃; latun 700 ~ 900℃.
2. Sowuk döwme
Sowuk döwmek metalyň gaýtadan kristallaşma temperaturasyndan aşakda ýerine ýetirilýän döwmekdir. Umuman aýdanyňda, sowuk döwmek otagyň temperaturasynda döwmegi aňladýar.
Otag temperaturasynda sowuk döwmek arkaly emele getirilýän iş bölekleri ýokary görnüş we ölçeg takyklygyna, tekiz ýüzlerine, az işleme ädimlerine eýedir we awtomatlaşdyrylan önümçilik üçin amatlydyr. Sowuk döwmek we sowuk möhürlemek bilen ýasalan köp bölekler işleniş zerurlygy bolmazdan gönüden-göni bölek ýa-da önüm hökmünde ulanylyp bilner. Şeýle-de bolsa, sowuk döwmek wagtynda metalyň pes plastikligi sebäpli deformasiýa wagtynda çatlama aňsat bolýar we deformasiýa garşylygy uly bolýar, bu bolsa uly tonnaly döwmek enjamlaryny talap edýär.
3. Gyzgyn dömä
Adaty temperaturadan ýokary, ýöne gaýtadan kristallaşma temperaturasyndan geçmeýän temperaturada döwmek gyzgyn döwmek diýlip atlandyrylýar. Metal öňünden gyzdyrylýar we gyzdyryş temperaturasy gyzgyn döwmekden has pes bolýar. Gyzgyn döwmek has ýokary takyklyga, has tekiz ýüzlülige we pes deformasiýa garşylygyna eýedir.
4. Izotermik dömä
Izotermik dömäk, tutuş galyplaşdyrma prosesinde boşlugyň temperaturasyny üýtgewsiz saklaýar. Izotermik dömäk, belli bir metallaryň ýokary plastikligini şol bir temperaturada doly ulanmak ýa-da belli bir gurluşlary we häsiýetleri almak üçindir. Izotermik dömäk, galypy we ýaramaz materialy üýtgewsiz temperaturada saklamagy talap edýär, bu bolsa ýokary çykdajylary talap edýär we diňe superplastik dömäk ýaly ýörite dömäk prosesleri üçin ulanylýar.
Dökümçiligiň aýratynlyklary
Döwmek metalyň gurluşyny üýtgedip we metalyň häsiýetlerini gowulandyryp biler. Külçe gyzgyn döwülenden soň, guýma ýagdaýyndaky asyl boşluk, gözenekler, mikro-ýaryklar we ş.m. dykyzlanýar ýa-da kebşirlenýär. Asyl dendritler döwülýär, bu bolsa dänejikleri has inçe edýär. Şol bir wagtyň özünde, asyl karbid bölünişi we deň däl paýlanyşy üýtgedilýär. Gurluşy birmeňzeş ediň, dykyz, birmeňzeş, inçe, umumy netijeliligi gowy we ulanmakda ygtybarly bolan döwmeleri alyň. Döwmek gyzgyn döwmek bilen deformasiýa edilenden soň, metal süýümli gurluşa eýe bolýar. Sowuk döwmek deformasiýasyndan soň, metal kristaly tertipli bolýar.
Döwmek, metalyň plastik akyşyny üpjün edip, islenýän görnüşdäki iş bölegini emele getirmekdir. Daşarky güýç sebäpli plastik akyş bolandan soň metalyň göwrümi üýtgemeýär we metal hemişe iň az garşylykly böleklere akýar. Önümçilikde, iş böleginiň görnüşi köplenç şu kanunlara laýyklykda dolandyrylýar, bu bolsa galyňlaşmak, uzalmak, giňelmek, egilmek we çuňňur çekmek ýaly deformasiýalara ýetmäge mümkinçilik berýär.
Dökülen iş böleginiň ölçegleri takyk we köpçülikleýin önümçiligi guramak üçin amatlydyr. Dökülen, ekstruziýa edilen we ştamplanan ýaly ulanylyşlarda galyp emele getirmegiň ölçegleri takyk we durnuklydyr. Ýokary netijeli demirçilik enjamlary we awtomatiki demirçilik önümçilik liniýalary ýöriteleşdirilen köpçülikleýin ýa-da köpçülikleýin önümçiligi guramak üçin ulanylyp bilner.
Köp ulanylýan demirçilik enjamlaryna demir çekiçleri,gidrawliki presler, we mehaniki presler. Döküm çekiçiniň zarba tizligi uly, bu bolsa metalyň plastik akymyna peýdaly, ýöne ol titreme döredýär. Gidrawliki pres statik döwüm ulanýar, bu bolsa metaly döwmek we gurluşy gowulandyrmak üçin peýdalydyr. Iş durnukly, ýöne öndürijilik pes. Mehaniki presiň hereketsiz urgusy bar we ony mehanizasiýalaşdyrmak we awtomatlaşdyrmak aňsat.
Dökümçilik tehnologiýasynyň ösüş meýilleri
1) Dökülen bölekleriň içki hilini gowulandyrmak, esasan olaryň mehaniki häsiýetlerini (berkligi, plastikligi, berkligi, ýadawlygy) we ygtybarlylygyny ýokarlandyrmak.
Bu metallaryň plastik deformasiýa teoriýasynyň has gowy ulanylmagyny talap edýär. Wakuum bilen işlenen polat we wakuum bilen ereýän polat ýaly has gowy hilli materiallary ulanyň. Dökümden öňki gyzdyryş we döwümiň termiki işlemesini dogry ýerine ýetiriň. Dökülen bölekleriň has berk we giňişleýin weýran etmeýän synagyny geçiriň.
2) Takyk dömäk we takyk ştamplama tehnologiýasyny has-da ösdürmek. Kesmeýän gaýtadan işlemek maşyn senagaty üçin materiallaryň ulanylyşyny gowulandyrmak, zähmet öndürijiligini ýokarlandyrmak we energiýa sarp edilişini azaltmak üçin iň möhüm çäre we ugur bolup durýar. Dömme blanklaryny oksidlenmeýän gyzdyrmagyň, şeýle hem ýokary berklikli, aşynma çydamly, uzak ömürli galyp materiallarynyň we ýüzi işläp bejeriş usullarynyň işlenip düzülmegi takyk dömäk we takyk ştamplamanyň giňeldilen ulanylyşyna ýardam eder.
3) Ýokary öndürijilikli we awtomatlaşdyrylan demirçilik enjamlaryny we demirçilik önümçilik liniýalaryny işläp düzmek. Ýöriteleşdirilen önümçilikde zähmet öndürijiligi ep-esli ýokarlanýar we demirçilik çykdajylary azalýar.
4) Çeýe dömäk formalaşdyrma ulgamlaryny işläp düzmek (topar tehnologiýasyny ulanmak, çalt ştamp çalşyrmak we ş.m.). Bu bolsa köp görnüşli, kiçi tapgyrly dömäk önümçiligine ýokary netijeli we ýokary derejede awtomatlaşdyrylan dömäk enjamlaryny ýa-da önümçilik liniýalaryny ulanmaga mümkinçilik berýär. Onuň öndürijiligini we ykdysadyýetini köpçülikleýin önümçilik derejesine golaýlaşdyryň.
5) Toz metallurgiýa materiallaryny (esasanam iki gatlakly metal poroşogyny), suwuk metaly, süýüm bilen berkidilen plastmassalary we beýleki kompozit materiallary gaýtadan işlemek usullary ýaly täze materiallary işläp düzmek. Superplastik şekillendirme, ýokary energiýaly şekillendirme we içki ýokary basyşly şekillendirme ýaly tehnologiýalary işläp düzmek.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 4-nji fewraly
